نور ایمان

توصیه ایت الله بهجت برای خانه دار شدن

آیت‌الله محمدتقی بهجت از بزرگ‌ترین عارفان و فقهای معاصر شیعه بود که همواره توصیه‌های اخلاقی و معنوی او، الهام‌بخش زندگی افراد در حوزه‌های گوناگون به‌ویژه خانواده و تربیت بوده است. یکی از محورهای برجسته در اندیشه ایشان، اهمیت نقش زن در خانواده و توصیه به خانه‌دار بودن زنان در راستای حفظ آرامش و استواری زندگی است. از نظر آیت‌الله بهجت، زن ستون اصلی خانواده و مایه‌ی انس و مهر در خانه است و حضور او در محیط خانه نه به معنای محدودیت، بلکه نشانه کرامت، تأثیرگذاری و مسئولیت الهی او در تربیت نسل مؤمن و آرام است. ایشان معتقد بود اگر زن با نیت قرب الهی و حفظ بنیان خانواده به وظایف خود در خانه بپردازد، این عمل عبادت محسوب می‌شود و آثار معنوی فراوانی دارد. این دیدگاه، تصویری عمیق از اهمیت معنویت در زندگی خانوادگی و نقش زن در بالندگی جامعه ارائه می‌دهد.

دیدگاه آیت‌الله محمدتقی بهجت (ره) درباره نقش زن در خانواده و توصیه به خانه‌دار بودن، از عمیق‌ترین و ظریف‌ترین نظرات اخلاقی در سنت عرفان و فقه اسلامی به شمار می‌رود. ایشان با توجه به جایگاه معنوی زن در نظام خلقت، خانواده را زیربنای جامعه می‌دانست و معتقد بود که هرگاه زن در جایگاه اصلی خود یعنی محور عاطفه، آرامش و تربیت قرار گیرد، نه‌تنها خانواده بلکه جامعه نیز از انحراف و ضعف در امان خواهد ماند. از منظر آیت‌الله بهجت، خانه‌دار بودن یک انتخاب صرفاً اجتماعی یا فرهنگی نیست، بلکه انتخابی معنوی و آگاهانه است که در آن زن با نیت قرب الهی، نقش مادری و همسری خود را به عنوان عبادت اجرا می‌کند.

ایشان همواره بر این نکته تأکید داشت که آرامش روحی مرد و فرزندان، به حضور مؤثر و دلسوزانه زن در خانه وابسته است. به تعبیر ایشان، اگر زن جایگاه واقعی خود را بشناسد، درمی‌یابد که خانه، محدودیت نیست بلکه «عرش تربیت انسان» است. آیت‌الله بهجت ریشه بسیاری از آسیب‌های اخلاقی و تربیتی جامعه را در غفلت از نقش بنیادین زن در خانواده می‌دانست. هنگامی که زن به‌دلیل فشارهای اجتماعی یا نگاه نادرست به مفهوم استقلال، از خانه فاصله می‌گیرد، کانون خانواده از حضور مهر و معنویت تهی می‌شود و تربیت نسل آینده دچار ضعف می‌گردد.

از دیدگاه او، خانه‌داری تنها شستن، پختن و نظافت نیست، بلکه نوعی مجاهدت معنوی است. زنِ خانه‌دار، با نیت خالص و برای رضای خدا، به‌گونه‌ای فعالیت می‌کند که تمام کارهای روزمره‌ی او رنگ بندگی می‌گیرد. او بارها در سخنان خود فرموده بود: «اگر انسان بداند هر کار جزئی، اگر برای خدا باشد، ارزش عبادت دارد، هیچ کاری در زندگی‌اش عادی نخواهد بود.» بنابراین، از نظر ایشان خانه‌داری در صورتی که با نیت الهی همراه باشد، عبادتی مداوم است که از نماز و روزه کمتر نیست.

آیت‌الله بهجت اعتقاد داشت که مهم‌ترین اثر حضور زن در خانه، ایجاد سکینه و آرامش است؛ همان چیزی که قرآن کریم در آیه‌ی «لِتَسکُنوا إِلَیها» به آن اشاره کرده است. زن به واسطه‌ی فطرت لطیف، محبت و عاطفه‌ی الهی که در وجودش نهاده شده است، عامل انس و آرامش خانواده است. اگر این نقش تضعیف شود، خانواده دچار بی‌ثباتی عاطفی و تربیتی خواهد شد. او بر این باور بود که اگر مادر در خانه حضور نداشته باشد، فرزندان از سرچشمه‌ی محبت، تربیت و ادب دینی محروم می‌مانند و این خلأ را هیچ تربیت بیرونی و آموزشی نمی‌تواند جبران کند.

از نگاه این عالم ربانی، خانه‌دار بودن زن به معنای انزوا از جامعه نیست، بلکه مقدمه‌ای برای ساخت جامعه‌ای سالم‌تر است. او می‌گفت: «زن اگر در خانه با نیت الهی فرزند صالح تربیت کند، ثواب و تأثیرش از هزاران فعالیت اجتماعی بیشتر است.» در واقع، آیت‌الله بهجت ارزش‌گذاری را بر اساس اثر معنوی کارها انجام می‌داد، نه ظاهر آن‌ها. از این رو، خانه‌داری با نیت صحیح، می‌تواند برتر از بسیاری از فعالیت‌های ظاهراً بزرگ اجتماعی باشد، اگر هدف از آن، تحکیم ایمان و آرامش خانواده باشد.

ایشان همچنین بارها به مردان توصیه می‌کرد که مقام همسر را تکریم کنند و زحمات او را کوچک نشمارند. آیت‌الله بهجت می‌فرمودند: «زن اگر در خانه برای خدا کار کند، از ملائکه برتر است، اما شوهر باید بداند که این خدمت، وظیفه‌ی شرعی زن نیست، بلکه لطف و ایثار اوست.» این نگاه، جایگاه زن را از نظر فقهی و اخلاقی ارتقا می‌دهد، زیرا نشان می‌دهد که خانه‌داری نه اجبار بلکه انتخابی از روی عشق و ایمان است.

آیت‌الله بهجت همچنین هشدار می‌داد که نباید تصور شود خانه‌دار بودن مانع رشد علمی یا فرهنگی زن است. به عقیده‌ی ایشان، خانه محیطی است که اگر با نیت پاک و برنامه‌ریزی صحیح اداره شود، می‌تواند زمینه‌ی رشد فکری و معنوی زن را بیش از هر محیط دیگری فراهم آورد. زنان بسیاری از علمای بزرگ و اولیای الهی، آموزش دینی و فرهنگی خود را در محیط خانه آغاز کردند و در عین حال، نقش تربیت نسل صالح را نیز ایفا کردند. آیت‌الله بهجت تأکید داشت که زن می‌تواند در خانه، هم مربی علم باشد و هم مظهری از عشق الهی.

نقطه‌ی محوری در اندیشه‌ی ایشان این است که «ارزش انسان به نیت اوست، نه به نوع کارش». خانه‌داری اگر از روی اکراه باشد، می‌تواند بی‌ثمر بماند، اما اگر از سر عشق به خانواده و تقرب به خدا انجام گیرد، به فضیلتی بزرگ تبدیل می‌شود. زن از نظر آیت‌الله بهجت، نه عنصر درجه‌دوم در جامعه بلکه محور زندگی و سرچشمه‌ی نور است.

از منظر تربیتی نیز، او تأکید می‌کرد که تربیت حقیقی فرزند تنها با حضور مادر در کنار او ممکن است. کودک اگر محبت، ادب و ایمان را از مادر بگیرد، پایه‌های انسانیت در وجودش نهادینه می‌شود. برعکس، اگر از مهر مادر محروم بماند و صرفاً در محیط‌های رسمی رشد کند، بخشی از روح انسانی و آرامش او برای همیشه آسیب خواهد دید. آیت‌الله بهجت می‌فرمود: «هیچ مکتب و مدرسه‌ای جای آغوش مادر را نمی‌گیرد.»

در مجموع، توصیه‌ی آیت‌الله بهجت به خانه‌دار بودن، دعوت به گوشه‌نشینی یا محرومیت زنان از فعالیت اجتماعی نیست، بلکه دعوت به بازگشت به جوهره‌ی اصلی مسئولیت زنانه است: ساخت انسان و جامعه از درون خانه. نقش زن در نگاه او، نقشی قدسی و خلاق است؛ همان‌گونه که در طبیعت، زمین مأمن رویش و پرورش است، خانه نیز با حضور زن، مأمن ایمان و آرامش می‌شود. به همین دلیل، ایشان خانه‌دار بودن را نه به عنوان یک شغل، بلکه به عنوان یک رسالت الهی معرفی می‌کردند.

بدین ترتیب، می‌توان گفت فلسفه‌ی توصیه آیت‌الله بهجت به خانه‌دار بودن زنان، احیای کرامت معنوی زن و ایجاد تعادل میان خانواده و جامعه است. زن اگر درون خانه با نیت الهی عمل کند، نه تنها خانواده‌ای مؤمن می‌سازد، بلکه جامعه‌ای پاک و مقاوم در برابر انحطاط اخلاقی ایجاد می‌کند. این بینش، نگاه عارفانه‌ای است که الگوی کامل تکامل انسانی را در ساده‌ترین و درعین‌حال مقدس‌ترین فضای زندگی روزمره، یعنی خانه، جست‌وجو می‌کند.

جهت گسب اطلاعات بیشتر به سایت گلدون مراجعه کنید.